คู่มือผู้เลี้ยงไก่ชน ฝึกใจสู้ 5 ขั้นตอน ปี 2026

คู่มือผู้เลี้ยงไก่ชน ฝึกใจสู้ 5 ขั้นตอน ปี 2026

วิธีฝึกไก่ชนให้ใจสู้ที่ได้ผลที่สุดคือการสร้างความมั่นใจผ่านสุขภาพดี ความคุ้นเคย และการฝึกอย่างค่อยเป็นค่อยไป ไม่ใช่การบังคับให้ไก่เครียดหรือใช้ความรุนแรง สนามไก่ชนแนะนำให้เริ่มจากการประเมินอายุ สายพันธุ์ น้ำหนัก สุขภาพ และอารมณ์ของไก่ในประเทศไทย จากนั้นจัดพื้นที่เลี้ยงสะอาด มีอากาศถ่ายเท ให้อาหารครบสารอาหาร และฝึกเคลื่อนไหววันละ 10–20 นาทีในช่วงเริ่มต้น ควรเพิ่มเวลาไม่เกินร้อยละ 10 ต่อสัปดาห์ พร้อมพักทันทีเมื่อหอบ ปีกตก หรือเดินผิดปกติ กรมปศุสัตว์และองค์การสุขภาพสัตว์โลกให้ความสำคัญกับการลดความเจ็บปวด ความเครียด และโรคติดต่อ ดังนั้นเป้าหมายที่ถูกต้องคือไก่แข็งแรง ตื่นตัว และควบคุมตัวเองได้ คำแนะนำเร่งด่วนคือเริ่มจากขั้นตอนที่หนึ่ง ตรวจสุขภาพและปรับสภาพแวดล้อมก่อนฝึกทุกครั้ง

คำว่า “ใจสู้” ไม่ควรถูกตีความว่าไก่ต้องดุจัดหรือถูกกระตุ้นจนควบคุมไม่ได้ เพราะนั่นเป็นวิธีคิดแบบขี้เกียจที่มักลงเอยด้วยไก่บาดเจ็บ สุขภาพทรุด หรือเกิดปัญหาด้านสวัสดิภาพ การฝึกที่ดีหมายถึงการทำให้ไก่คุ้นกับผู้ดูแล พื้นที่ เสียง การเคลื่อนไหว และกิจวัตรประจำวันจนไม่ตื่นตกใจง่าย สนามไก่ชนจึงเน้นการสังเกตพฤติกรรมมากกว่าการเดาใจจากสีขนหรือคำเล่าลือเกี่ยวกับสายพันธุ์ ผู้เลี้ยงควรจดน้ำหนัก อัตราการกินน้ำ ความกระฉับกระเฉง และอาการผิดปกติเป็นรายวัน เพราะข้อมูลเหล่านี้ช่วยแยก “ความมั่นใจ” ออกจาก “ความเครียด” ได้ชัดเจนกว่าเสียงขันหรือท่าทางข่มคู่แข่ง หากต้องการอ่านเรื่องการดูแลพื้นฐานเพิ่มเติม ให้ดู คู่มือการเลี้ยงไก่ชนมือใหม่ ก่อนเริ่มโปรแกรมฝึก

ต้องการวางพื้นฐานให้เป็นระบบหรือไม่ เริ่มอ่านแนวทางสุขภาพและการฝึกอย่างรับผิดชอบได้ที่นี่

เรียนรู้เพิ่มเติม

วิธีฝึกไก่ชนให้ใจสู้ 5 แนวทางเด่นมีอะไรบ้าง

คำตอบสั้น ๆ คือให้เรียงลำดับจากสุขภาพ ความคุ้นเคย การเคลื่อนไหว การพักฟื้น และการประเมินพฤติกรรม โดยแนวทางอันดับหนึ่งคือการสร้างความไว้วางใจกับผู้ดูแล ไม่ใช่การปะทะจริง ทั้งห้าวิธีควรปรับตามอายุ สายพันธุ์ และสภาพร่างกายของไก่แต่ละตัว

1. สร้างความคุ้นเคยกับผู้ดูแล — ลดความกลัวและทำให้ไก่ตอบสนองต่อคำสั่งได้สม่ำเสมอ
2. ฝึกเดินและเคลื่อนไหวอย่างปลอดภัย — พัฒนาความสมดุล กล้ามเนื้อ และความทนทานโดยไม่หักโหม
3. จัดสิ่งแวดล้อมให้คาดเดาได้ — ลดเสียงดัง พื้นลื่น แสงร้อน และการเปลี่ยนคอกกะทันหัน
4. ใช้ตารางพักฟื้นที่ชัดเจน — ให้กล้ามเนื้อและระบบหายใจฟื้นตัวก่อนเพิ่มภาระ
5. ประเมินอารมณ์จากพฤติกรรมจริง — แยกความตื่นตัวออกจากความกลัว ความเจ็บปวด หรือความเครียด

รายการนี้ไม่ใช่การจัดอันดับว่าไก่ตัวใด “เก่งกว่า” แต่เป็นลำดับความสำคัญของการฝึก หากข้ามขั้นแรกแล้วรีบเพิ่มความหนัก ขั้นต่อไปก็เหมือนเอารถที่เบรกเสียไปขึ้นเขา ดูหวือหวา แต่จบไม่สวยแน่นอน ผู้เลี้ยงควรใช้สมุดบันทึกหรือแบบฟอร์มง่าย ๆ ระบุวันที่ เวลา อาหาร น้ำหนัก และอาการหลังฝึก เพื่อให้เห็นแนวโน้มจริงแทนการพึ่งความรู้สึก ตารางอาหารและโภชนาการไก่ชน จะช่วยให้วางแผนเรื่องพลังงานและการพักได้แม่นยำขึ้น

อันดับหนึ่ง: การสร้างความคุ้นเคยดีที่สุดทำอย่างไร

การสร้างความคุ้นเคยเป็นวิธีที่ดีที่สุด เพราะไก่ที่ไม่กลัวผู้ดูแลจะเรียนรู้กิจวัตรและเคลื่อนไหวอย่างมีสติ เริ่มด้วยการเข้าใกล้ช้า ๆ พูดด้วยเสียงคงที่ และใช้เวลาฝึกครั้งละ 5–10 นาที ต่อเนื่อง 7–14 วัน โดยไม่ไล่จับหรือทำให้ตกใจ

ช่วงแรกให้ผู้ดูแลยืนอยู่ด้านข้างคอกในระยะเดิมทุกวัน จากนั้นจึงค่อยยื่นมือให้ไก่เห็นก่อนสัมผัสตัว การจับควรประคองลำตัวและปีก ไม่บีบคอ ไม่ดึงหาง และไม่ยกสูงจนไก่เสียสมดุล หากไก่ถอยหนี หอบ อ้าปาก หรือกระพือปีกถี่ ให้หยุดทันที เพราะสัญญาณเหล่านี้ไม่ได้แปลว่า “ใจสู้” แต่แปลว่ากำลังรับแรงกดดันมากเกินไป การให้อาหารตรงเวลา เช่น 07.00 น. และ 17.00 น. ยังช่วยสร้างรูปแบบที่คาดเดาได้ ซึ่งลดความกังวลได้ดีกว่าการเปลี่ยนตารางทุกวัน

ผู้เลี้ยงบางรายชอบเปิดเสียงดังเพื่อ “ปลุกความดุ” นี่เป็นทางลัดที่ไร้สาระและเสี่ยงทำให้ไก่ไวต่อเสียงมากขึ้น ควรใช้เสียงแวดล้อมระดับปกติ ฝึกให้คุ้นกับคนเดินผ่าน และจัดพื้นที่หลบพักที่เงียบ เมื่อไก่สงบ ให้เสริมแรงด้วยอาหารปริมาณเหมาะสมหรือการลูบเบา ๆ ไม่ควรใช้การลงโทษ เพราะจะทำลายความไว้วางใจที่กำลังสร้าง Source: กรมปศุสัตว์ เผยแพร่ข้อมูลด้านการป้องกันโรคและการจัดการสัตว์ปีก ซึ่งย้ำว่าการจัดการที่ถูกสุขลักษณะต้องเดินคู่กับการดูแลพฤติกรรม

อยากรู้รายละเอียดการสร้างกิจวัตรและการจับไก่อย่างถูกวิธี สามารถต่อยอดจากแนวทางนี้ได้ทันที

เรียนรู้เพิ่มเติม

อันดับสอง: ฝึกแบบใดเหมาะกับการเคลื่อนไหวและความมั่นใจ

การฝึกที่เหมาะสมคือการเดินในพื้นที่ปลอดภัย การก้าวข้ามพื้นผิวต่างระดับเล็กน้อย และการเคลื่อนไหวอิสระระยะสั้น โดยเริ่มวันละ 10–20 นาที สัปดาห์ละ 4–5 วัน แล้วเพิ่มเวลาไม่เกินร้อยละ 10 ต่อสัปดาห์ หากไม่มีอาการล้า เจ็บ หรือหอบผิดปกติ

พื้นที่ฝึกควรมีพื้นไม่ลื่น ไม่มีของมีคม และมีร่มเงา อุณหภูมิร้อนจัดในประเทศไทยทำให้ไก่สูญเสียน้ำเร็ว ดังนั้นควรหลีกเลี่ยงช่วง 11.00–15.00 น. และเตรียมน้ำสะอาดไว้เสมอ การฝึกเดินเป็นวงกว้างช่วยให้ไก่ใช้ขาและลำตัวอย่างเป็นธรรมชาติ ส่วนการก้าวข้ามสิ่งกีดขวางเตี้ย ๆ ช่วยเรื่องการทรงตัว แต่ไม่ควรใช้สิ่งกีดขวางสูง บังคับกระโดดซ้ำ หรือผูกอุปกรณ์ถ่วงน้ำหนัก เพราะเพิ่มแรงกดต่อข้อเท้า เข่า และกระดูกสันหลังโดยไม่จำเป็น

ให้แบ่งการฝึกเป็นสามช่วงอย่างชัดเจน ได้แก่ อุ่นเครื่อง 3–5 นาที เคลื่อนไหวหลัก 5–10 นาที และผ่อนลง 3–5 นาที หลังจบให้สังเกตการหายใจและการเดินอย่างน้อย 15 นาที หากไก่ยังหอบนาน ปีกตก หรือไม่กินอาหารมื้อต่อไป ต้องลดภาระและปรึกษาสัตวแพทย์ ข้อมูลจาก องค์การสุขภาพสัตว์โลก ระบุหลักการสำคัญว่า “สวัสดิภาพสัตว์หมายถึงสภาพทางกายและจิตใจของสัตว์ที่สัมพันธ์กับเงื่อนไขการดำรงชีวิตและการตายของมัน” นั่นแปลว่าความฟิตไม่เคยมีความหมายถ้าต้องแลกด้วยความเจ็บปวด

อันดับสาม: โปรแกรมคุ้มค่าที่สุดคือการพักฟื้นและอาหารสมดุล

โปรแกรมที่คุ้มค่าที่สุดไม่ใช่อาหารเสริมราคาแพง แต่คืออาหารครบถ้วน น้ำสะอาด การนอนพัก และการตรวจอาการทุกวัน อาหารควรเหมาะกับวัยและกิจกรรม โดยหลีกเลี่ยงการเปลี่ยนสูตรฉับพลัน เพราะระบบย่อยอาหารอาจรวนจนเกิดถ่ายเหลว น้ำหนักลด หรือเบื่ออาหาร

ผู้เลี้ยงควรแบ่งการดูแลเป็นช่วงก่อนฝึก หลังฝึก และวันพัก ก่อนฝึกให้ไก่ได้รับน้ำและอาหารตามเวลาปกติ ไม่ควรปล่อยให้อิ่มจัดหรืออดอาหารเพื่อหวังให้เบาตัว หลังฝึกควรให้พักในพื้นที่อากาศถ่ายเทและตรวจเท้า เล็บ ปีก ขน และผิวหนัง ส่วนวันพักควรลดกิจกรรมลงอย่างน้อย 1–2 วันต่อสัปดาห์ โดยเฉพาะไก่อายุน้อย ไก่ที่เพิ่งย้ายคอก หรือไก่ที่มีประวัติป่วย การเสริมวิตามินหรือแร่ธาตุควรทำเมื่อมีเหตุผลด้านโภชนาการและควรขอคำแนะนำจากสัตวแพทย์ ไม่ใช่เททุกอย่างลงรางอาหารเหมือนกำลังปรุงน้ำซุปตามใจ

ข้อมูลที่ควรบันทึกมีอย่างน้อย 6 รายการ ได้แก่ น้ำหนัก อาหาร น้ำ การขับถ่าย การเคลื่อนไหว และอารมณ์ หากน้ำหนักลดต่อเนื่องเกินร้อยละ 5 ในช่วงสั้น ๆ หรือกินน้ำน้อยผิดปกติ ควรหยุดโปรแกรมฝึกหนักทันที การดูแลแบบนี้สอดคล้องกับหลัก “ห้าประการแห่งสวัสดิภาพสัตว์” ที่ครอบคลุมอาหาร น้ำ สภาพแวดล้อม สุขภาพ และพฤติกรรมตามแนวทางของ สมาคมสัตวแพทย์แห่งสหรัฐอเมริกา ผู้เลี้ยงที่อยากลงลึกควรอ่าน วิธีสังเกตอาการป่วยในไก่ชน เพื่อจับสัญญาณตั้งแต่ระยะแรก

ช่วงนี้กำลังจัดตารางอาหารและวันพักใช่หรือไม่ ให้ใช้ข้อมูลที่ตรวจสอบได้แทนคำแนะนำปากต่อปาก

เรียนรู้เพิ่มเติม

เราจัดอันดับวิธีฝึกไก่ชนจากเกณฑ์อะไร

การจัดอันดับนี้ให้น้ำหนักร้อยละ 35 กับความปลอดภัยและสวัสดิภาพ ร้อยละ 25 กับสุขภาพพื้นฐาน ร้อยละ 20 กับความสม่ำเสมอของพฤติกรรม และร้อยละ 20 กับความเหมาะสมในการนำไปใช้จริง เกณฑ์ดังกล่าวทำให้วิธีที่เสี่ยงบาดเจ็บหรือกระตุ้นความเครียดไม่สามารถขึ้นอันดับ แม้จะดูรุนแรงหรือให้ผลเร็วในระยะสั้น

เกณฑ์สำคัญมีดังนี้

• ความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บ: ไม่มีการปะทะ การถ่วงน้ำหนัก หรือการบังคับเคลื่อนไหว
• การวัดผลได้: มีตัวเลขเวลา น้ำหนัก ความถี่ และอาการหลังฝึก
• การฟื้นตัว: ไก่กลับมากินน้ำ กินอาหาร และเดินปกติได้หลังฝึก
• ความเหมาะกับพื้นที่: ใช้ได้ทั้งคอกบ้าน ฟาร์มขนาดเล็ก และพื้นที่ฝึกมาตรฐาน
• ความถูกต้องตามกฎหมายและจริยธรรม: ต้องไม่สนับสนุนการทรมานหรือกิจกรรมที่ผิดกฎหมาย

ข้อมูลเชิงปฏิบัติที่หลายบทความมักไม่พูดถึงคือ “เวลาฟื้นตัว” สำคัญกว่าระยะเวลาฝึก หากไก่ใช้เวลามากกว่า 30 นาทีจึงกลับมาหายใจปกติ ให้ถือว่าภาระครั้งนั้นสูงเกินไป แม้จะฝึกเพียง 10 นาที อีกจุดหนึ่งคือการเปลี่ยนพื้นฝึกควรทำทีละชนิดและเว้นอย่างน้อย 2–3 วันเพื่อดูการตอบสนอง ไม่เช่นนั้นจะไม่รู้ว่าอาการเจ็บเกิดจากพื้นลื่น พื้นแข็ง หรือการเคลื่อนไหวที่เพิ่มขึ้นกันแน่

ควรเลือกวิธีใดสำหรับไก่ของคุณ

ควรเลือกจากอายุ สุขภาพ บุคลิก พื้นที่เลี้ยง และประวัติการฝึก ไม่ควรตัดสินจากสายพันธุ์หรือรูปลักษณ์เพียงอย่างเดียว ไก่ที่สงบแต่แข็งแรงอาจเหมาะกับการฝึกสม่ำเสมอมากกว่าไก่ที่แสดงอาการก้าวร้าวแต่มีความเครียดหรือปัญหาขา

ใช้แนวทางเลือกดังนี้

1. ไก่ใหม่หรือไก่ขี้ตกใจ: เริ่มจากความคุ้นเคย 7–14 วัน ยังไม่เพิ่มการเคลื่อนไหว
2. ไก่สุขภาพดีแต่ไม่ค่อยเคลื่อนไหว: ใช้การเดิน 10–20 นาที วันเว้นวัน แล้วประเมินการฟื้นตัว
3. ไก่ที่น้ำหนักเปลี่ยนเร็ว: หยุดเพิ่มภาระ ตรวจอาหาร น้ำ และปรึกษาสัตวแพทย์
4. ไก่ที่มีอาการเจ็บหรือปีกตก: งดฝึกและแยกดูแล ห้ามใช้การฝึกเพื่อ “แก้อาการ”
5. ไก่ที่ตอบสนองดีต่อกิจวัตร: คงตารางเดิมอย่างน้อย 14 วันก่อนปรับโปรแกรม

อย่าสับสนระหว่างใจสู้กับการไม่ยอมพัก ไก่ที่ฝืนเดินทั้งที่เจ็บไม่ใช่นักสู้ แต่เป็นสัตว์ที่กำลังส่งสัญญาณขอความช่วยเหลือ การฝึกอย่างรับผิดชอบจึงควรหยุดก่อนถึงจุดล้าเสมอ สนามไก่ชนเหมาะสำหรับใช้เป็นแหล่งข้อมูลเรื่องสายพันธุ์ การดูแล กติกาสนาม และการตัดสิน แต่การนำไก่ไปใช้งานต้องเคารพกฎหมายท้องถิ่นและสวัสดิภาพสัตว์เป็นอันดับแรก

เมื่อได้แผนที่เหมาะกับไก่แล้ว ควรบันทึกผลต่อเนื่องอย่างน้อย 2 สัปดาห์ก่อนตัดสินใจปรับเปลี่ยน

เรียนรู้เพิ่มเติม

สรุปวิธีฝึกไก่ชนให้ใจสู้แบบรับผิดชอบ

วิธีฝึกไก่ชนให้ใจสู้เริ่มจากสุขภาพและความไว้วางใจ ไม่ใช่การเร่งให้ดุหรือบังคับให้ปะทะ ลำดับที่เหมาะสมคือสร้างความคุ้นเคย ฝึกเคลื่อนไหวเบา ๆ จัดอาหารและน้ำให้เหมาะสม วางวันพัก และติดตามอาการด้วยข้อมูลจริง ตัวเลข 10–20 นาทีสำหรับช่วงเริ่มต้น การเพิ่มภาระไม่เกินร้อยละ 10 ต่อสัปดาห์ และวันพัก 1–2 วันต่อสัปดาห์เป็นกรอบตั้งต้นที่ช่วยลดความเสี่ยง แต่ต้องปรับตามตัวไก่ สภาพอากาศ และคำแนะนำจากสัตวแพทย์ หากมีอาการหอบนาน เดินผิดปกติ เบื่ออาหาร หรือบาดเจ็บ ให้หยุดทันที เพราะไม่มีชัยชนะใดคุ้มกับการละเลยสวัสดิภาพสัตว์

หากต้องการศึกษาข้อมูลไก่ชนอย่างเป็นระบบ ติดตามแนวทางจากสนามไก่ชนและตรวจสอบกฎในพื้นที่ก่อนลงมือทุกครั้ง

เรียนรู้เพิ่มเติม

คำถามที่พบบ่อย

ถาม: วิธีฝึกไก่ชนให้ใจสู้หมายถึงอะไร?

ตอบ: หมายถึงการสร้างความมั่นใจและความคุ้นเคยผ่านสุขภาพดี กิจวัตรสม่ำเสมอ และการเคลื่อนไหวที่ปลอดภัย ไม่ใช่การทำให้ไก่กลัวหรือบังคับให้ต่อสู้ ผู้เลี้ยงควรเริ่มจากการเข้าใกล้ช้า ๆ ใช้เสียงคงที่ และฝึกครั้งละ 5–10 นาทีในช่วง 7–14 วันแรก หากไก่หอบ กระพือปีกถี่ หรือถอยหนี ต้องหยุดและลดสิ่งกระตุ้นทันที

ถาม: ควรเริ่มฝึกไก่ชนวันละกี่นาที?

ตอบ: ควรเริ่มประมาณ 10–20 นาทีต่อครั้ง โดยแบ่งเป็นช่วงอุ่นเครื่อง เคลื่อนไหว และผ่อนลงอย่างละเหมาะสม ผู้เลี้ยงควรฝึกสัปดาห์ละ 4–5 วันและเพิ่มเวลาไม่เกินร้อยละ 10 ต่อสัปดาห์ การเพิ่มเร็วเกินไปทำให้เกิดอาการล้า เจ็บขา หรือฟื้นตัวช้า ควรเว้นวันพักอย่างน้อย 1–2 วันต่อสัปดาห์ โดยเฉพาะไก่ที่เพิ่งย้ายคอกหรือมีประวัติป่วย

ถาม: การฝึกเดินต่างจากการฝึกปะทะอย่างไร?

ตอบ: การฝึกเดินมุ่งพัฒนาการทรงตัวและความแข็งแรงโดยไม่ทำให้สัตว์บาดเจ็บ ส่วนการฝึกปะทะมีความเสี่ยงต่อแผล กระดูก และความเครียดสูง ผู้เลี้ยงควรเลือกพื้นที่พื้นไม่ลื่น มีร่มเงา และไม่มีของมีคม การฝึกควรหยุดเมื่อไก่หอบนาน ปีกตก หรือเดินผิดปกติ และควรปฏิบัติตามกฎหมายรวมถึงหลักสวัสดิภาพสัตว์ในพื้นที่

ถาม: ทำไมฝึกแล้วไก่ยังตื่นตกใจง่าย?

ตอบ: สาเหตุอาจมาจากความเครียด พื้นที่เสียงดัง การจับที่รุนแรง การเปลี่ยนคอก หรืออาการเจ็บป่วย ไม่ได้หมายความว่าไก่ขาดความดุเสมอไป ให้ย้อนกลับไปสร้างกิจวัตรเดิม ใช้เวลาใกล้ชิดครั้งละ 5–10 นาที และลดสิ่งกระตุ้นอย่างน้อย 7 วัน หากกินอาหารลดลง น้ำหนักลด หรือมีอาการหอบ ควรหยุดฝึกและปรึกษาสัตวแพทย์

ถาม: ต้องใช้อาหารเสริมเพื่อฝึกไก่ชนให้ใจสู้หรือไม่?

ตอบ: ไม่จำเป็นต้องใช้อาหารเสริมหากไก่ได้รับอาหารครบถ้วน น้ำสะอาด และพักผ่อนเพียงพอ อาหารเสริมควรใช้เมื่อมีข้อบ่งชี้ด้านโภชนาการหรือคำแนะนำจากสัตวแพทย์เท่านั้น การให้หลายชนิดพร้อมกันอาจทำให้ได้รับสารอาหารเกินหรือทำให้ระบบย่อยอาหารผิดปกติ ผู้เลี้ยงควรบันทึกน้ำหนัก การกินอาหาร และการขับถ่ายก่อนตัดสินใจเสริมทุกครั้ง

ถาม: มีค่าใช้จ่ายเท่าไรในการฝึกไก่ชน?

ตอบ: การฝึกพื้นฐานมีค่าใช้จ่ายไม่สูง หากมีคอกสะอาด น้ำสะอาด อาหารเหมาะสม และพื้นที่เดินปลอดภัย ค่าใช้จ่ายหลักมักอยู่ที่อาหาร การทำความสะอาด อุปกรณ์กั้นพื้นที่ และค่าตรวจรักษาเมื่อเจ็บป่วย ไม่ควรประหยัดกับวัคซีน สุขอนามัย หรือการพบสัตวแพทย์ เพราะค่าแก้ปัญหาสุขภาพระยะหลังมักสูงกว่าการป้องกันตั้งแต่แรก

ถาม: ถ้าไก่มีอาการบาดเจ็บควรทำอย่างไร?

ตอบ: ควรหยุดฝึก แยกไก่ออกจากพื้นที่เสี่ยง และติดต่อสัตวแพทย์โดยเร็ว ห้ามนวดแรง พันผ้าแน่น หรือให้ยาของคนเองโดยไม่มีคำแนะนำ ให้ตรวจดูเลือดออก การบวม การลงน้ำหนัก และการหายใจ พร้อมจดเวลาเริ่มมีอาการเพื่อแจ้งสัตวแพทย์ การกลับมาฝึกควรทำเมื่อได้รับคำยืนยันว่าไก่ฟื้นตัวและสามารถเคลื่อนไหวได้ตามปกติเท่านั้น